Friday, August 9, 2013

Vườn Quốc Gia Cát Tiên có những gì?

Nhiều người trong chúng ta, đặc biệt là các bạn trẻ yêu thích khám phá thiên nhiên thường hay tự hỏi có gì ở đó để xem, kể cả những người đã từng đặt chân đến đó, lúc về cũng chưa biết hết ở đó có gì. Thật vậy, bản thân tôi đến đó chắc cũng hơn trăm lần, vậy mà không thể đoán hết được. Đặc biệt hơn nữa là các loài chim, không phải lúc nào bạn cũng nhìn thấy chúng vì chúng có khả năng bay, có khả năng ẫn núp và có khả năng di cư.
Những loài chim có trong danh lục hơn 300 loài đã từng ghi nhận ở đây, nhiều loài trong số đó có lẽ chúng ta không bao giờ gặp lại, có thể một ai đó đã nhầm lẫn trong phân loại nhưng cũng có nhiều loài chỉ bay ngang qua một lần hoặc chúng đã biến mất khi sinh cảnh, môi trường sống không còn phù hợp.
Ví dụ về những loài đã biến mất bao gồm Sếu đầu đỏ - Grus antigone sharpii, được ghi nhận có 2 cá thể bay ngang năm 2000 nhưng có lẽ sinh cảnh ở đây không phù hợp. Quắm cánh xanh - Pseudibis davisoni, loài này chỉ được quan sát 1 cá thể vào các năm 1991, 1993 (không rõ tác giả). Loài Ngan cánh trắng - Cairina scutulata thì không rõ là có thật hay không (1990) nhưng đây là loài cực kỳ hiếm trên lãnh thổ Việt Nam.
Về Động vật có vú (Thú) thì sao? tôi đã gặp nhiều khách du lịch đến đây và họ thường hỏi tôi: "Ở đây có Hổ không?" hay là: "Xem Tê giác thì xem ở đâu?". Thật tình mà nói thì có đâu, cá thể Tê giác cuối cùng đã bị giết và xác của nó được tìm thấy tháng 5 năm 2010 nếu tôi nhớ thông tin chính xác, mèo rừng còn hiếm huống chi Hổ. Thật đáng buồn phải không nào? Mặc dù vậy, đến VQG Cát Tiên, có rất rất nhiều thứ để bạn chiêm ngưỡng.

Đôi nét về rừng ở VQGCT 
VQG Cát Tiên có tổng diện tích tầm 75,000 ha, gồm 2 phần: Cát Lộc và Nam Cát Tiên, diện tích gần như bằng nhau. Phần mà chúng ta đến tham quan chính là Nam Cát Tiên.
Hệ sinh thái ưu thế là rừng bán thường xanh trên đất thấp (đặc trưng của khu vực Đông Nam bộ), các loài cây chiếm ưu thế là cây họ dầu, trong đó Bằng lăng là phổ biến nhất. Đi bộ trong rừng, các bạn dễ dàng nhận diện bởi vỏ thân cân loang lỗ như có ai khắc chạm; Những cây thuộc nhóm giống Ficus (đa, si...), là những loài có khá năng cạnh tranh ánh sáng rất tốt nhờ chúng có khả năng mọc từ trên hốc của những cây khác rồi sau đó các rễ khí sinh mới vòi ra và siết "cây chủ" dần dần cho đến chết, cuối cùng chúng nghiễm nhiên chiếm toàn bộ không gian để tồn tại; Ít gặp hơn là những cây Tung trong rất bề thế, để thích nghi với điều kiện thổ nhưỡng ở đây (đá núi lửa) rất cứng, rễ của những cây Tung thường vươn rộng ra như những vòi bạch tuộc để hút nước, chất khoáng đồng thời giữ cho thân cây được vững chắc trước trong mùa mưa bão; Vân vân và vân vân, còn nhiều thứ khác rất thú vị về cây rừng mà nếu tôi viết hết ra đây thì chắc không ai đọc nữa vì dài quá, và cũng để các bạn tìm hiểu thêm.
Một kiểu hệ sinh thái thú vị khác là các trảng cỏ, trong đó khu vực C3 (đường đi Tà Lài) là sinh cảnh mà bạn có thể gặp được các loài Thú kiếm ăn ở đó, đi xe đạp vào chiều muộn hoặc đi bằng xe ô tô do Vườn tổ chức vào ban đêm để xem các loài Nai gặm cỏ, nếu may mắn có thể thấy cả Bò tót.
Hệ sinh thái đất ngập nước ở Bàu Sấu (khu Ramsar) rất quan trọng cho các loài chim và thú trú ngụ. Nếu ở đây vào buổi sáng sớm hoặc chiều muộn, rất nhiều thứ cho bạn chiêm ngưỡng.
Xem chim ở Bàu Sấu - ảnh Nguyễn Hoài Bão

Hệ Động vât
Nội dung trong bài viết này tôi chỉ giới thiệu về Chim, các loài động vật khác sẽ được giới thiệu trong những bài tiếp theo.
Như đã nói ở trên, có hơn 300 loài chim đã từng được ghi nhận, nhưng chỉ chừng 200 loài trong số đó có thể được quan sát bởi khách tham quan. Nếu bạn là người xem chim chuyên nghiệp và dành trọn 3 ngày "truy tìm", bạn sẽ ghi nhận được 100-120 loài. Những người xem chim amateur thì có thể gặp được những loài chim đẹp dưới đây:

Phần 1: Các loài thuộc chim thuộc họ Trĩ (Phasianidae), bộ Gà (Galliformes)

Ở Cát Tiên, nhóm này có 7 loài bao gồm Chim đa đa (Gà gô), Công, Gà tiền mặt đỏ, Gà lôi hông tía, Gà rừng, Gà so cổ hung và Gà so ngực gụ. Do chúng có kích thước lớn nên bạn có thể xem các loài trong họ Trĩ mà không cần thiết bị quang học hỗ trợ (ống nhòm, ống tele...), dĩ nhiên nếu có ống nhòm thì việc quan sát sẽ thú vị hơn.

Có 3 loài đẹp và dễ bắt gặp bao gồm:

Gà lôi hông tía Lophura diardi - Siamese Fireback
Bạn có thể gặp nó (nếu may mắn) khi đi bộ trong các tuyến tham quan như tuyến Bàu sấu, tuyến Thác trời hoặc khi di chuyển bằng xe từ Trung tâm đến E7. Hầu hết du khách đều rất "happy" khi gặp được loài này vì đây là loài hiếm và đẹp.
Gà lôi hông tía (trống) - ảnh Nguyễn Hoài Bão
Gà rừng Gallus gallus - Red Junglefowl
Nhìn không khác gì gà nhà nhưng trông ánh mượt hơn, tai có chùm lông trắng. Bạn có thể bắt gặp chúng kiếm ăn trên đường hoặc ở các trảng cỏ. Ở Bàu Sấu và Trảng cỏ C3 là 2 khu vực dễ thấy Gà rừng nhất, đôi khi bạn chỉ thấy 1 cá thể nhưng thường thì thấy 1 con trống cùng nhiều con mái trong thời gian từ tháng 1-4 hoặc 1 con mái với đàn gà con trong khoảng tháng 5-7. Nhiều lúc bạn cũng nghe được tiếng gáy khi đi bộ trong rừng hoặc các lùm tre y như gà nhà.
Gà rừng - ảnh Nguyễn Hoài Bão
Công Pavo muticus - Green Peafowl
Xem Công là một trong những điều thú vị ở VQG Cát Tiên, hầu hết các du khách xem chim đều tìm kiếm loài này cho "lifer" của họ. Đây là loài chim có kích thước lớn, đặc biệt con trống có đuôi rất dài. Vào mùa sinh sản (tháng 1-4), chim trống thường múa khoe mẽ ở những trảng cỏ, quý vị có thể quan sát được hiện tượng này nếu ngủ đêm ở Bàu Sấu để quan sát lúc sáng sớm hoặc chiều muộn. Ngoài ra, đi xe đạp/bộ/jeep đến khu C3 (tránh đi buổi trưa), bạn cũng có thể nhìn thấy chúng kiếm ăn tại trảng cỏ. Vào mùa mưa, đặc biệt khoảng thời gian tháng 5-7, bạn cũng có thể bắt gặp trên đường (di chuyển bằng xe) từ Trung Tâm đến Dak Lua.
Công (mái) tại Bàu Sấu - ảnh Nguyễn Trần Vỹ
2 loài gần đặc hữu dưới đây thì khó quan sát do chúng hiếm và nhút nhát, những loài này có vùng phân bố ở khu vực Đông Nam bộ và một khu vực khác ở Cambodia gần với biên giới Việt Nam giáp tỉnh Bình Phước. Hai loài này dành cho những người xem chim chuyên nghiệp và thật là "serious".

Gà tiền mặt đỏ Polyplectron germaini - Germain's Peacock Pheasant
Ngoại trừ bạn là người thật may mắn, để xem được loài này bạn phải kiên nhẫn chờ đợi, khi phát hiện được tiếng kêu, bạn kiếm một nơi kính đáo, ngồi yên để chờ, nó có thể đi ngang qua trước mặt bạn. Tuyến đường có thể gặp là đường đi Bàu Sấu, đôi khi gặp ở sinh cảnh tre nứa chỗ qua khỏi Thác Trời (đường đi Đạ Cộ)
Gà tiền mặt đỏ - ảnh Nguyễn Hoài Bão
Gà so cổ hung Arborophila davidi - Orange-necked Partridge
Kể cả những người chuyên nghiệp, việc quan sát được loài này là rất "top", rất nhút nhát và hiếm gặp, có không nhiều người trên Thế giới đã từng quan sát được. Sinh cảnh của chúng là các đồi tre nứa dày đặc. Ở Cát Tiên, một trong những điểm chính để tìm kiếm loài này là đồi tre ở gần khu vực Đak Lua, ngoài ra khu vực Thác Trời và gần đây có thêm ghi nhận ở khu vực tre trước khi đến C3 (cuối đường xi măng).
Gà so cổ hung - ảnh Nguyễn Hoài Bão
Hai loài còn lại là Gà so ngực gụ và Đa đa có thể gặp ngẫu nhiên, chúng không hiếm nhưng rất khó thấy, tiếng kêu thì dễ dàng phát hiện.

Còn tiếp và bài tới sẽ là các loài chim trong bộ Gõ kiến   
Post a Comment